تعداد چهرههای سیاسی ملی ایران که بیش از نیمقرن سیاستورزی «اخلاقی» و «پاک» در سطوح عالی را در کارنامه داشتهاند بسیار محدود است و از این میان آنها که چنان خوشنامند که وجود نازنین و پرخیرشان به نمادها و اسوههای «اخلاق سیاسی» برای چند نسل بدل میشود انگشتشمارند. مهندس سحابی در کنار بزرگانی چون محمد مصدق، مهدی بازرگان، آیتالله طالقانی، یدالله سحابی و آیتالله منتظری از معدود چهرههای سیاسی درخشان معاصر است که گذشت زمان بر فروغ تصویر و خوشی نامشان میافزاید. این میزان سرمایه اجتماعی و احترام در اثر هزاران روز تلاش هزینهبر، مجدانه و دیگرخواهانه در جهت خیر و مصلحت عمومی میلیونها شهروند و شرافت، سلامت نفس، پاکدستی، ایمان، اراده و استقامت مثالزدنی در طول چند دهه فعالیت اجتماعی و سیاسی به دست میآید و منجر به شکلگیری توافقی فراگیر میان فعالان سیاسی و نخبگان فرهنگی بر سر «الگو» بودن شخصیتی «ملی» میشود و او را در وجدان جمعی جامعه در جایگاهی مینشاند که در هر نیمقرن جز چند نفر نمیتوانند به آن دست بیابند. یکی از نشانههای بزرگی مهندس سحابی دستیابی به چنین جایگاهی در ذهن و ضمیر جمعی ایرانیان فرهیخته و وطندوست است.
حساسیت ویژه نسبت به سرنوشت و چشمانداز ایران؛ سیاستورزی ملتزم به ضوابط اخلاقی؛ بهرهگیری کارآمد از تجربه جمعی سیاستورزان ایرانی؛ معطوف بودن سیاستورزی به سمت اهداف و ارزشهایی که اخلاقاً مرجحاند (آزادی، عدالت، مردمسالاری، رفاه و امنیت) به جای صرف کسب قدرت؛ کوشش در جهت کسب شناخت تاریخی، اقتصادی، جامعهشناختی و سیاسی عمیقتر و تجربیتر از جامعه ایران؛ پذیرش شجاعانه اشتباهات سیاسی (مثلا در اختلاف خط مشی با مهندس بازرگان)؛ توجه راهبردی به توسعه ملی؛ انصاف مثالزدنی در گفتگوها و مواضع سیاسی (مثلا در تغییر موضع تحریمیشان در انتخابات ریاست جمهوری 1384 و حمایت از دکتر معین)؛ شجاعت در تغییر و اصلاح موضع و نگاه سیاسی؛ واقعگرایی و اعتدال در نظر؛ پرهیز از سیاستورزی شعارزده و غیرمنعطف؛ توجه به موانع ساختاری توسعه فرهنگی و اقتصادی و سیاسی؛ التزام عملی و بلند مدت به حرکت جمعی سیاسی و اخلاق کار گروهی؛ تاکید بر ملیگرایی مدنی؛ سلامت نفس و تدین عاقلانه، عارفانه و اخلاقی؛ و تعلق به خانوادهای پاک و خوشنام از جمله عواملی بودهاند که در کنار هم مهندس سحابی را در میان انگشتشمارانی قرار دادهاست که به این رتبه از خوشنامی در سیاست ایران رسیدهاند.
این نسل از ستارگان سیاست اخلاقی عمدتا در زندانهای دهه پنجاه به جامعة ایران معرفی شدند و سوگمندانه مهندس سحابی از آخرین چهرههای آن بود. در دو سال اخیر نیز زندانها (اوین و رجاییشهر) بار دیگر محملی برای پرورش و معرفی چهرهها، اسوهها و الگوهای جدید سیاستورزی اخلاقی به جامعه ایران شدهاست. در میان میراثداران مرحوم عزتالله سحابی، علیرضا رجایی و احمدزیدآبادی از این جرگهاند. مرحوم پدرم سی سال پیش با شناختی وسیع از خانوادههای تهرانی میگفت که در تهران خانوادهای شریفتر از سحابیها نمیشناسد. من هم امروز میگویم رجاییها و زیدآبادیها شریفترین همشهریهای مناند.
*نظرات وارده در یادداشت ها لزوما دیدگاه جرس نیست.
0 comments:
ارسال یک نظر