بنزین؛ تولید یا توقف؟

خبر "تولید بنزین در دو پالایشگاه پتروشیمی" از یکسو و انتشار خبر "توقف تولید بنزین" از سوی دیگر، توجه رسانه ها را به اخبار متناقض دولت، جلب کرده است. 

 در نشستی خبری به مناسبت هفته دولت، مدیر عامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده های نفتی در مورد مصرف بنزین در ماه‌های پس از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها گفت: "مصرف بنزین بعد از اجرای قانون هدفمندی روزانه 58.5 میلیون لیتر در روز است؛ در حالی که مصرف این سوخت در 5 ماه نخست سال گذشته 63.9 میلیون لیتر در روز بوده است".  

ضیغمی در پاسخ به سئوال خبرنگاران مبنی بر اینکه "مابه‌التفاوت تولید 54 میلیون لیتر و مصرف 58.5 میلیون لیتر بنزین از کجا تامین می‌شود" گفت: "مابه‌التفاوت نیاز به این فرآورده نفتی، از ذخایر استراتژیک و بخشی نیز توسط دو پالایشگاه پتروشیمی تامین می‌شود". 

وی با اعلام اينكه "آلودگي هواي تهران ربطي به بنزين توليدي ندارد" اظهار کردکه ایران "در 4 ماهه اول سال جاري 2.5 برابر كل سال گذشته يعني 500 هزار تن نفتا كه پايه توليد بنزين محسوب مي‌شود به ارزش 477 ميليون دلار صادر كرد". 

این در حالی است که ناظران حوزه انرژی، اطلاعاتی را که از وزارت نفت صادر می شود متناقض ارزیابی می کنند.  هفته گذشته خبرنگار روزنامه شرق، از مدیر عامل شرکت پتروشیمی در یک کنفرانس خبری پرسیده  بود: "آيا باز هم نمي‌توانستيد به جاي واردات بنزين در مجتمع‌هاي پتروشيمي ماده اكتان‌افزاي بنزين توليد كنيد؟ آيا دستور واردات به معني آن نيست كه توليد بنزين در مجتمع‌هاي پتروشيمي كار درستي نبوده است؟ آيا اين مساله ارتباطي با برخي حوادث كه سال گذشته در واحدهاي پتروشيمي رخ داد، ندارد؟"  

مدیر عامل پتروشیمی نیز در پاسخ گفته بود: "سال گذشته به دستور وزير نفت، توليد بنزين را متوقف كرديم. الان هم متوقف است. ما سال‌هاست كه در پتروشيمي ماده اكتان‌افزاي بنزين توليد مي‌كنيم. اما در حال حاضر براي جايگزيني توليد ماده اكتان‌افزا مطالعاتي انجام داده‌ايم. تاكنون براي توليد بنزين در پتروشيمي‌ها به ما اعلام نياز نكرده‌اند. اگر بخواهند قطعا اقدام مي‌كنيم بنزين سوپر همچنان قابل تحويل است". 

بسیاری از کارشناسان و نمایندگان مجلس در خصوص آلوده وسرطان زا بودن بنزین تولیدی در مجتمع های پتروشیمی بارها به وزارت نفت تذکر داده و مسئولان نفتی به جای تغییر رویه، نمایندگان را متهم به "فتنه بنزینی " کرده اند؛ این رویه در گفتار دیروز معاون وزیر نفت نیز تکرار شد؛ وی مساله آلودگی هوای تهران را بی ربط با بنزین تولیدی کشور دانست. 

 از سوی دیگر شعار خودکفایی بنزین که محور تبلیغات دولت در سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه سال گذشته بود با واردات 14 میلیون لیتری اخیر مخدوش شده است. 

هفته گذشته ناصر سوداني نایب رییس کمیسیون انرژی مجلس از صدور دستور واردات بنزين خبر داد و گفت: "وزارت نفت در شرايط فعلي و به علت برخي مشكلات، دستور واردات بنزين به كشور را صادر كرده است." 

وي با تاييد خبر واردات روزانه ۱۴‌ميليون ليتر بنزين به كشور به مهر گفت: "دستور واردات بنزين به كشور به دو علت مهم صادر شده است و به طور حتم اين واردات موقتي خواهد بود". 

نماينده اهواز افزود: "بنزين توليد داخل به علت اكتان پاييني كه دارد، كيفيت مطلوبي ندارد و براي بهتر شدن كيفيت اين بنزين بايد با بنزين با اكتان بالا مخلوط شود. " 

وي بالا بردن كيفيت بنزين توليد داخل را يكي از دلایل اصلي از سرگيري واردات بنزين به كشور اعلام كرد. اين در حالي است كه پيش از اين مسئولان نفتي اعلام كرده بودند براي بالا بردن كيفيت بنزين داخلي از پتروشيمي‌ها كمك خواهند گرفت.حتي مديرعامل پخش فرآورده‌هاي نفتي گفته بود واردات بنزين به منظور افزايش كيفيت بنزين توليد داخل متوقف شده است؛ اما شواهد نشان می دهد اين اقدامات نتيجه موفقي نداشته که دولتي‌ها براي افزايش كيفيت بنزين داخلي مجبور به واردات دوباره اين سوخت پرطرفدار براي خودروها شده‌اند.  

سوداني، حادثه پالايشگاه آبادان و كاهش توليد اين پالايشگاه را نيز علت ديگر واردات بنزين به كشور خواند و تصريح كرد: "حادثه‌اي كه در پالايشگاه آبادان روي داد، توليد بنزين در اين پالايشگاه را كاهش داد كه اين موضوع نيز به واردات دوباره بنزين به كشور كمك كرد." 

وي تاكيد كرد: "بخشي از اين واردات نيز براي ذخيره‌ سازي انجام مي‌شود، با اين حال اين واردات به طور حتم موقت است و تا پايان سال به طول مي‌انجامد". 

این درحالی است که بنزین وارداتی که با عنوان فرآورده اکتان افزا از آن یاد می شود با اکتان 95 وارد می شود تا با مخلوط شدن با بنزین اکتان 82 تا 84 به بنزینی با اکتان 87 تبدیل شود و بتوان در خودروهای کشور مصرف کرد. 

کارشناسان می گویند بنزین سوپر در پتروشیمی های کشور نیز تولید می شود؛البته توان فعلی تولید 2 تا 3 میلیون لیتر در روز است که با مخلوط شدن با بنزین معمولی کشور بنزین با اکتان 87 بدست می آید.در این شرایط در صورتی که بنزین سوپر تولیدی پتروشیمی ها در بهترین شرایط به 7 تا 8 میلیون لیتر برسد بازهم ایران ناچار به واردات خواهد بود. در عیر این صورت، اگر بخش پایین دست پتروشیمی ها تعطیل شود و تولید این بنزین به 12 تا 13 میلیون لیتر در روز رسانده شود ضررهای زیادی را برای اقتصاد کشور به همراه خواهد داشت. 

بنابراین در شرایطی که پیش بینی می شود مصرف بنزین در اواخر شهریورماه و اوایل مهرماه به دلیل بازگشایی مدارس و افزایش تردد خانواده ها به 68 تا 70 میلیون لیتر افزایش یابد شرکت پالایش و پخش فراورده های نفتی باید به فکر تامین حدود 20 میلیون لیتر بنزین در هر روز باشد. چرا که در حال حاضر روزانه 48 میلیون لیتر بنزین در کشور تولید می شود و مابقی آن باید از راهی دیگر تامین شود. 

خبر آن لاین نیز در گزارشی به این موضوع اشاره کرده و پرسیده است: "دراین بین این سوال ایجاد می شود در شرایطی که تمام شواهد نشان از آغاز واردات بنزین به کشور دارد چرا مدیران نفتی آن را تکذیب می کنند؟" 

در شرایطی که خبرگزاری های خارجی ارسال کوچکترین محموله کالا و فراورده به ایران را تحت نظر دارند و قبل از ارسال محموله به کشور، آنها با تیتر درشت در مورد آن اطلاع رسانی می کنند؛ واردات 300 تا 350 هزار تن در ماه حجم کمی محسوب نمی شود که بتوان آنرا از نظر خارجی ها دور نگه داشت و تکذیب کرد. 

 دراین میان کارشناسان معتقدند یکی از دلایل اصلی شروع واردات به کشور، ضعف مدیریتی در سیستم نفتی است. زیرا مسوولان مربوطه بدون توجه به کاهش حجم ذخایر استراتژیک کشور و عدم افزایش تولید بنزین به میزان مورد نیاز، اقدام به توقف صادرات کرده اند و شاید دلیل این که در نامه ضیغمی مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فراورده های نفتی به امور بین الملل شرکت ملی نفت بر اقدام فوری برای واردات تاکید شده، همین امر است. این در حالی است که در صورت اعمال مدیریت مناسب و واردات بنزین در ماه های مختلف (البته با حجم کم) هم ذخایر استراتژیک کشور با کاهش جدی مواجه نمی شد و هم واردات بنزین با قیمت مناسب تری صورت می گرفت.